Agradacja

Agradacja (ang. aggradation) w sedymentologii to proces pionowego nadbudowywania osadów.

Przykładami agradacji w środowisku rzecznym może być gromadzenie się osadów na równi powodziowej lub odkładanie kolejnych poziomych warstw na powierzchni łachy śródkorytowej.

W środowisku morskim, zwłaszcza wybrzeża i szelfu, agradacja zachodzi, gdy dostępna przestrzeń dla gromadzenia osadu (lub akomodacja) jest równa ilości dostarczanego materiału osadowego. Dochodzi tu więc do gromadzenia się nowych warstw osadowych bez zmiany położenia brzegu morskiego i poziomego przesunięcia zestawu facji, czyli transgresji lub regresji, patrz ilustracja w układ stosów warstw.

Dwa przeciwstawne modele nadbudowywania osadów to teoria stopniowej agradacji (ang. gradual aggradation) oraz przerwanej agradacji (ang. punctuated aggradation). Pierwsze, tradycyjne (pochodzące jeszcze z XIX weku) ujęcie traktuje zapis kopalny jako wynik długotrwałego, stopniowego nadbudowywania, natomiast druga teoria (lata 80 XX wieku) przedstawia osady jako wynik krótkotrwałych nagłych wydarzeń poprzedzielanych przez znacznie dłuższe okresy braku depozycji lub erozji (Goudie 2004).

Stopniowa agradacja wiązana jest zazwyczaj z procesami autogenicznymi (np. migracja koryta rzeki), natomiast przerwana agradacja jest zwykle kontrolowana przez czynniki allogeniczne (np. zmiany klimatyczne lub procesy tektoniczne).

Literatura

Goudie, A. 2004. Encyclopedia of Geomorphology, Routledge
Middleton, G.V. (ed.) 2003. Encyclopedia of Sediments and Sedimentary Rocks. Springer