aulakogen.bmp

Aulakogen

Aulakogen (ang. aulacogens) to basen sedymentacyjny o kształcie "ślepego" rowu ryftowego biegnącego od brzegu kratonu w kierunku jego wnętrza. Aulakogeny mają szerokość dziesiątek kilometrów i długość setek kilometrów. Termin został wprowadzony w 1945 roku przez radzieckiego geologa Nikolaja Shatskiego. Rycina po prawej stronie schematycznie (rzut z góry) przedstawia rozmieszczenie strefy ryftowej względem aulakogenu.

Aulakogeny powstają w wyniku procesów ryftowych stanowiąc ramię porzucone (ang. failed arm) trójzłącza trzech ryftów. Wzdłuż pozostałych dwóch ramion powstaje natomiast nowy basen oceaniczny. Mogą także powstawać w wyniku działania naprężeń tensyjnych lub przeskoku osi rozrostu basenu w fazie rozpadu kontynentów (Dadlez i Jaroszewski 1994). Przykładami są aulakogen dnieprowsko-doniecki na Ukrainie lub rów Benue w strefie rzeki Kongo w Zachodniej Afryce.

Aulakogeny zazwyczaj zostają wypełnione przez drobno- do grubo-klastycznyczne osady lądowe o znacznej grubości (do kilku kilometrów) z podrzędnymi warstwami morskimi (Southard 2007).

Literatura

Dadlez, R., Jaroszewski, W. 1994. Tektonika. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
Southard, J. 2007. Sedimentary Basins. Massachusetts Institute of Technology: MIT OpenCouseWare: Sedimentary Geology Lecture Notes.