Baseny załukowe przedpola

Baseny załukowe przedpola (ang. back-arc lub retro-arc foreland basins) także określane jako baseny śródgórskie (ang. intermontane basins) to rodzaj sedymentacyjnego basenu przedpola (ang. foreland basins) związanego z konwergentną granicą pomiędzy kratonem a skorupą oceaniczną.

Przedlukowy_basen_krawedzi_kontynentalnej.GIF

Termin został wprowadzony w 1974 roku przez Dickinsona. Basen załukowy jest położony w kierunku wnętrza kontynentu od łuku wulkanicznego i pasa fałdowo-orogenicznego. Powstaje w wyniku obciążenia kratonu przez płaszczowiny nasunięte w kierunku wnętrza kontynentu. Nasunięcie jest wywołane kompresją w strefie subdukcji skorupy oceanicznej pod kontynentalną. Tego typu baseny są wypełniane przez lądowe i płytkomorskie osady typu molasy.

Przykładami basenów śródgórskich są basen położone na północ od płaszczowin Himalajów, na przykład basen Północnego Pamiru, w którym sedymentacja w środowisku morskim trwała do późnego eocenu. Rysunek po prawej stronie przedstawia schemat lokalizacji basenu załukowego, skrót P.A. to pryzma akrecyjna.

Choć często stosowane zamiennie, angielski termin back-arc foreland basin jest stosowany w warunkach ekstensji lub neutralnych, natomiast retro-arc foreland basins przy basenach kompresyjnych (Busby i Perez 2011).

Literatura

Allen, P.A., Homewood, P., Williams, G.D. 1986. Foreland basins: an introduction. W: Foreland Basins. (ed. Allen, P.A., Homewood, P). 1986. International Association of Sedimentologists Special Publications
Busby, C., Perez, A.A. 2011. Tectonics of Sedimentary Basins: Recent Advances. John Wiley & Sons
Naylor, M., Sinclair, H. D. 2008. Pro- vs. retro-foreland basins, Basin Research 1-19
Frostick, L.E. 1993. Tectonic controls and signatures in sedimentary successions. John Wiley & Sons
Southard, J. 2007. Sedimentary Basins, Massachusetts Institute of Technology: MIT OpenCouseWare: Sedimentary Geology Lecture Notes.