Biostratygrafia

Biostratygrafia (ang. biostratigraphy) to gałąź stratygrafii zajmująca się opisem i klasyfikacją warstw skalnych na podstawie zawartych w nich zespołów skamieniałości.

Metoda biostratygraficzna opiera się na zasadzie następstwa gatunkowego, która została wprowadzona przez Nicolasa Steno w 1669 roku i rozwinięta na początku XIX wieku przez angielskich badaczy Jamesa Huttona i Williama Smitha. Stosowali oni skamieniałości do korelacji warstw skalnych i określania ich względnego wieku. Pojęcie skamieniałości przewodniej (ang. guide fossil lub index fossil), czyli taksonu o dużym rozprzestrzenieniu geograficznym, niewielkim czasowym i który jest łatwy do rozpoznania, wprowadził w 1831 roku niemiecki geolog Leopold von Buch. Sam termin "biostratygrafia" został wprowadzony w 1904 przez belgijskiego paleontologa Dollo, który zdefiniował ją jako "cały zakres badań, w którym paleontologia wywiera wpływ na geologię historyczną.”

Jednostki biostratygraficzne, ogólnie określane jako biozony (choć razem z nazewnictwem taksonomicznym używane jest określenie zona) odpowiadają pakietom warstw skalnych definiowanym na podstawie danych paleontologicznych. Jednostki biostratygraficzne mogą mieć dowolną miąższość, rozprzestrzenienie geograficzne i mogą reprezentować dowolne rozpiętości czasowe. Jednostki biostratygraficzne mogą być zdefiniowane jedynie na podstawie warstw, w których istnieją diagnostyczne taksonomiczne skamieniałości w oparciu o

  • zasięg czasowy taksonu (występowanie pojedynczego taksonu),
  • zasięg występowania zespołowego (występowanie kombinacji taksonów),
  • zasięg współwystępowania,
  • zasięg rozkwitu (ich powszechność),
  • szczególne cechy morfologiczne lub
  • zmianach w zawartości i rozprzestrzenieniu gatunków (ICS 1994).

Na podstawie różnych kryteriów jeden interwał może być jednocześnie podzielony w różny sposób na rozmaite nakładające się na siebie jednostki. Ich nazewnictwo jest oparte na nazwach taksonomicznych skamieniałości, które w nich występują. Tak zdefiniowane jednostki biostratygraficzne odpowiadają przedziałom czasowym, czyli chronostratygraficznym. Ponieważ jednak organizmy mogą pojawić się lub wymierać na różnych obszarach w różnym czasie, na pewnych obszarach biozony mogą mieć mniejszy zasięg czasowy niż odpowiadające im chronozony, patrz chronostratygrafia. Nazwa biohoryzont jest zarezerwowana dla powierzchni granicznych pomiędzy biozonami.

Literatura

Murphy, M.A., Salvador A. (ed.) 1994. International Stratigraphic Guide of International Commission on Stratigraphy - An abridged version, Chapter 7. Biostratigraphic Units. International Union of Geological Sciences and the Geological Society of America
Piotrowski, A., Brose, F., Brose, B. 2012. Leopold von Buch w Stolpe - Twórca Teorii Lawiny Kamiennej, w: XIX Konferencja Stratygrafii Plejstocenu Polski, Państwowy Instytut Geologiczny
.