Cementacja

Cementacja (ang. cementation) to jeden z procesów należących do diagenezy, który polega strącaniu substancji mineralnych w porach osadu prowadząc do jego lityfikacji i redukcji porowatości.

medium.jpg

Najczęstszymi substancjami cementującymi są węglany i krzemionka, choć rolę cementu mogą także pełnić skalenie, tlenki żelaza, piryt, anhydryt, zeolity i inne. Spoiwa węglanowe to głównie kalcyt, rzadziej aragonit, dolomit i syderyt.

Wczesna cementacja może zachodzić już w początkowych fazach diagenezy (w trakcie eodiagenezy) i zależy od charakteru środowiska sedymentacyjnego i składu chemicznego osadu. W środowiskach redukcyjnych charakterystyczne jest spoiwo pirytowe, natomiast w utleniających tlenki żelaza. W środowisku morskim może dojść do strącania węglanów lub krzemionki.

Późniejsza cementacja (w trakcie mezodiagenezy) jest zależna od warunków pogrzebania osadu, chemizmu wód porowych i składu mineralnego osadu.

Zdjęcie po prawej stronie przedstawia wejścia do podziemi wydrążonych w słabo scementowanym piaskowcu należącym do triasowej grupy Sherwood Sandstone (depozycja w środowisku fluwialnym) pod zamkiem w Nottingham, Anglia. Korytarze były drążone za pomocą łopat i innych ostrych narzędzi od czasów średniowiecza (przejścia podziemne, lochy i piwnice do składowania żywności) i przebiegają pod całym centrum miasta powodując liczne tąpnięcia. Ze względu na łatwość drążenia w odsłonięcia piaskowca są także wkomponowane w stare budynki, mury itp.

Literatura

Larsen, G., Chilingar, G.V. 1967. Diagenesis in Sediments. Elsavier
Larsen, G., Chilingar, G.V. 1983. Diagenesis in Sediments and Sedimentary Rocks. Volume 2, Elsevier
Middleton, G.V. (ed.) 2003. Encyclopedia of Sediments and Sedimentary Rocks. Springer