Geosynklina

Geosynklina (ang. geosyncline) jest definiowana jako wydłużone obniżenie przypominające rów lub basen, w którym następuje akumulacja miąższych osadów lub skał wulkanicznych.

Teoria geosynklinalna została wprowadzona w 1859 roku przez Jamesa Halla w celu wyjaśnienia rozkładu skał osadowych w obrębie pasów orogenicznych i jest oparta na jego obserwacjach w Appalachach. Sam termin geosynklina wprowadził James Dana w 1873. Ewolucję depozycji w geosynklinach opisał w 1897 roku M. Bertrand wyróżniając cztery główne cykle sedymentacyjne:

  • preorogeniczny - terygeniczne i węglanowe osady płytkomorskie zalegające na podłożu krystalicznym
  • prefliszowy - głębokomoskie drobnoziarniste osady klastyczne i węglanowe
  • fliszowy - cykl depozycji osadów fliszowych towarzyszący głównym ruchom orogenicznym
  • molasowy - osady molasy związane z sedymentacją u podnóża obszarów wypiętrzonych (łańcuchów górskich)

Koncepcja została rozwinięta na początku XX wieku przez H. Stille na podstawie obserwacji prowadzonych w Niemczech. Teoria wyszła z zastosowania w wyniku wprowadzenia koncepcji cyklu Wilsona, tektoniki płyt i nowoczesnych teorii basenów sedymentacyjnych.

Literatura

Cwojdziński, S. 1989. Dokąd zmierza geotektonika, Nauka dla wszystkich 249, Osolineum
Dadlez, R., Jaroszewski, W. 1994. Tektonika. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
Łydka, K. 1985. Petrologia skał osadowych, Wydawnictwa Geologiczne
Whitmeyer, S.J., Fichter, L.S., Pyle, E.J. 2007. New directions in Wilson Cycle concepts: Supercontinent and Tectonic Rock Cycles, Geosphere 3, 511–526
Wojewoda, J. 2007. Inwersja basenowa: znaczenie pojęcia i przykłady z basenów Sudeckich. Referat z posiedzenia Instytutu Nauk Geologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego