Głębokomorski system depozycyjny

System głębokomorski lub pelagiczny (ang. pelagic depositional system), to system depozycyjny otwartego morza, czyli strefy, w której sedymentacja przebiega niezależnie od wpływów z otaczających wybrzeży i lądów.

Sedymentacja odbywa się tu poprzez opadanie z zawieszenia materii tworzonej przez organizmy oraz strącanie chemiczne i jest kontrolowana przez głębokość kompensacji węglanu wapnia. Powyżej tej głębokości dochodzi do depozycji węglanowej, natomiast poniżej powstają drobnoziarniste osady bogate w krzemionkę pochodzenia organicznego (okrzemki i radiolarie), np. pylaste iły koloru wiśniowego i brązowego. Skład minerałów ilastych zależy od strefy klimatycznej i obejmuje głównie illit, chloryt i kaolinit, natomiast powstawanie montmorylonitu jest związane z podwodnym wietrzeniem skał wulkanicznych. Tempo przyrostu osadów waha się pomiędzy 0,0001 a 0,001 mm/rok i jest najwyższe w strefach upwellingu. Przy braku lub nieznacznej sedymentacji węglanowej (np. w zimnych strefach klimatycznych) osady bogate w krzemionkę mogą też powstawać na znacznie mniejszych głębokościach.

W kontekście cykliczych zmian poziomu bazy, osady hemipelagiczne i pelagiczne występujące w obrębie "płytszych" osadów piaszczystych lub węglanowych tworzą tak zwane sekcje skondensowane charakterystyczne dla okresów późnej transgresji. Największy zasięg skondensowanych sekcji jest charakterystyczny dla powierzchni maksymalnego zalewu MFS.

Literatura

Gradziński, R., Kostecka, A., Radomski, A., Unrug, R. 1986. Zarys sedymentologii. Warszawa: Wydaw. Geologiczne
Middleton, G.V. (ed.) 2003. Encyclopedia of Sediments and Sedimentary Rocks. Springer
Leeder, M.R. 1999. Sedimentology and sedimentary basins: from turbulence to tectonics. John Wiley & Sons