Intrakratoniczny basen

Baseny intrakratoniczne (ang. intracratonic basins) lub wewnątrzkontynentalne to rodzaj basenów sedymentacyjnych, które powstają w obrębie platform kontynentalnych.

Prawdopodobnie powstają w wyniku powolnej subsydencji termalnej (ruchów izostatycznych), choć dokładny mechanizm powstawania nie jest znany. Koncepcja anomalii termicznych zakłada istnienie wstępującego rozgrzanego strumienia w płaszczu Ziemi, który powoduje wypiętrzenie platform (orogenu epiplatformowego). W wyniku jego ustania dochodzi do schłodzenia litosfery, jej zgrubienia i powolnego pogrążenia.

Bardzo powolna subsydencja basenu, która wynosi 10 do 20 m na mln lat prowadzi do jedynie nieznacznych różnic w wykształceniu facjalnym. Osady są deponowane w płytkomorkich warunkach (nie głębiej niż 100-200 m) i często różnią się jedynie miąższością. Często też zostają zachowane bez większych deformacji tektonicznych. Przykładem basenu intrakratonicznego jest basen paryski. Porównaj synekliza.

Literatura

Dadlez, R., Jaroszewski, W. 1994. Tektonika. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
Guillemot, J. 1991. Elements of geology. Editions Technip
Southard, J. 2007. Sedimentary Basins. Massachusetts Institute of Technology: MIT OpenCouseWare: Sedimentary Geology Lecture Notes.