Kompakcja

upakowanie.GIF

Kompakcja (ang. compaction) lub upakowanie (ang. packing) to jedna z cech skał osadowych odnosząca się do zagęszczenie ziaren i wynikająca ze sposoby ich ułożenia, kształtu i wysortowania.

Kompakcja oznacza redukcję objętości luźnych skał okruchowych w wyniku przyłożonego obciążenia. Kompakcja następuje dzięki zmniejszeniu porowatości i zwiększeniu gęstości objętościowej na skutek zmiany wzajemnego ułożenie ziaren budujących szkielet ziarnowy i modyfikacji kontaktu pomiędzy nimi. Dwa wyidealizowane sposoby ułożenia klastów w skale osadowej to upakowanie

  • prostokątne i
  • romboidalne.

Różnicę przedstawia porównanie porowatości materiału złożonego z kulek przy ułożeniu kwadratowym (wynosząca ponad 47%) oraz kulek o romboidalnym ułożeniu (porowatość 26%). Zawartość wolnych przestrzeni nie zależy w takiej sytuacji od średnicy cząsteczek. Na upakowanie ma także wpływ kontakt pomiędzy ziarnami, który według klasyfikacji Taylora z 1950 roku może być

  • tangencjalny (ziarna stykają się w jednym punkcie),
  • podłużny,
  • wklęsło-wypukły i
  • suturowy (szwowy).

Kompakcja jest jednym z elementów procesów diagenetycznych i wraz z cementacją prowadzi do lityfikacji osadu. Porównaj ściśliwość.

Literatura

Boggs, S. 1987. Principles of Sedimentology and Stratigraphy. Prentice Hall
Kiełt, M. 2007. Wybrane zagadnienia kompakcji osadów: kompakcja, maksymalne pogrążenie, sumaryczna miąższość, parametry petrofizyczne, profilowania geofizyczne. Biuletyn PBG 7, dostępny na www.petrophysics.pl
Middleton, G.V. (ed.) 2003. Encyclopedia of Sediments and Sedimentary Rocks. Springer