Kompleks

Kompleks (ang. complex) to formalna jednostka litostratygraficzna ICS, która jest stosowana w szczególnych przypadkach, gdy konieczne jest wydzielenie jednostki składającej się z różnorodnych rodzajów skał (osadowych, magmowych, metamorficznych). Kompleks charakteryzuje się nieregularnie przemieszaną litologią lub bardzo skomplikowanymi relacjami strukturalnymi. Według North American Stratigraphic Code kompleks to połączenie zdeformowanych mas skalnych, które mają zbyt niewielkie rozmiary, aby mogły być kartowane oddzielnie (Easton 2009).

Kompleks strukturalny (ang. structural complex) lub kompleks fałdowy jest jednostką strukturalną złożoną z warstw skalnych, które razem zostały poddane skomplikowanym deformacjom tektonicznym, choć geneza tych warstw skalnych może być zupełnie odmienna. Termin został opisany przez Bogdanowa w 1963 roku (patrz piętro strukturalne) i jest stosowany w literaturze polskiej, rosyjskiej i innych krajów byłego bloku wschodniego. Jego zastosowanie ma na celu podkreślenie wspólnej ewolucji strukturalnej warstw (np. waryscyjski kompleks strukturalny). Według klasyfikacji Bogdanowa, na obszarach platformowych wyróżniono następujące rodzaje jednostek tektonicznych:

  • megakomplesy (jednostka pierwszego rzędu); tu dwa megakompleksy to podłoże krystaliczne i pokrywa kratoniczna (osadowa)
  • kompleksy fałdowe (jednostka drugiego rzędu) związane z głównymi fałdowaniami (kaledońskim, waryscyjskim, alpejskim)
  • piętra strukturalne (jednostka trzeciego rzędu) związane z fazami głównych fałdowań, charakteryzujące się podobną deformacją tektoniczną, stopniem metamorfizmu, magmatyzmem i rozdzielone przez niezgodności kątowe.

Termin kompleks ma więc zbliżone znaczenie do sekwencji według Slossa z 1949 roku, choć podkreśla znaczenie deformacji tektonicznych. Termin piętro strukturalne (oraz podpiętro) jest niższą jednostką od kompleksu strukturalnego. Taka jednostka (geologiczno-strukturalną) obejmuje warstwy ograniczone poprzez powierzchnie niezgodności strukturalnej i charakteryzuje się odmiennym stylem tektonicznym od otaczających warstw.

Literatura

Easton, R.M. 2009. A guide to the application of lithostratigraphic terminology in Precambrian terrains. Stratigraphy 6, 117-134
Rawson, P.F. 2002. Stratigraphical procedure. Geological Society of London, Professional Handbooks
Komitet Nauk Geologicznych PAN 2009. Regionalizacja tektoniczna Polski II. Lista terminów tektonicznych dla celów regionalizacji