krawedz_pasywna.GIF

Krawędź pasywna

Krawędź pasywna (ang. passive margin) lub krawędź typu atlantyckiego wg. teori tektoniki płyt jest to strefa, w której płyta kontynentalna przechodzi stopniowo w oceaniczną.

Nie zachodzą tu procesy subdukcji lub przesuwania się wzajemnego płyt litosferyczych na uskokach transformacyjnych (krawędzie konserwatywne). Strefa szelfowa jest tu zazwyczaj szeroka, krawędź szelfu łączy ją ze stokiem kontynentalnym, który stoniowo przechodzi w podnóże kontynentalne. Przeciwieństwem krawędzi pasywnej jest krawędź aktywna lub typu pacyficznego, która jest związana z granicą konwergentną.

Pasywne krawędzie związane są basenami sedymentacyjnymi określanymi jako baseny krawędzi pasywnych. W wyniku obciążenia osadami dostarczanymi z lądu, strefa przejściowa pomiędzy płytą oceaniczną i kontynentalną ulega subsydencji, co prowadzi to wyraźnie wklęsłego w przekroju kształtu basenu. Takie baseny sięgają na setki kilometrów w głąb oceanu i rozciągają się na tysiące kilometrów wzdłuż krawędzi kontynentów. Osady rozłożone są tu strefowo od płytkomorskich, przez osady stoku kontynentalnego po głębokomorskie.

Rysunek po prawej stronie schematycznie przedstawia rozwój depozycji i subsydencję w strefie przejściowej (pomiędzy skorupą kontynentalną i oceaniczną) na krawędzi pasywnej. Rysunek dostępny dzięki uprzejmości Massachusetts Institute of Technology (Southard 2007).

Literatura

Dadlez, R., Jaroszewski, W. 1994. Tektonika. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
Einsele, G. , 2000. Sedimentary basins: evolution, facies, and sediment budget. Springer
Guillemot, J. 1991. Elements of geology. Editions Technip
Southard, J. 2007. Sedimentary Basins. Massachusetts Institute of Technology: MIT OpenCouseWare: Sedimentary Geology Lecture Notes.