Makroformy

Makroformy (ang. macroforms) w klasyfikacji form depozycyjnych (ang. bed forms) w środowisku rzecznym według Jacksona z 1975 roku są to formy, które istnieją w określonym reżimie geomorfologicznym i są niewrażliwe na sezonowe zmiany przepływu (np. powodzie).

Powstawanie makroform jest więc wynikiem dłużej trwających warunków przepływu w środowisku sedymentacyjnym. Jackson wprowadził podział form depozycyjnych w obrębie koryt rzecznych na podstawie badań naukowców radzieckich: Kondratiejewa (1959), Popowa (1962) i Karasewa (1968). Ta wczesna klasyfikacja form depozycyjnych miała na celu stworzenie hierarchii skali z odpowiadającymi jej procesami (głównie autogenicznymi) działającymi w skali czasu. Tak więc podział ten odnosi się nie tylko do rozmiarów form depozycyjnych, ale także ich stabilności w zmieniających się warunkach przepływu. Odegrał w ten sposób ważną rolę w tworzeniu modeli facjalnych.

Według Mialla (1989) makroformy składają się z genetycznie powiązanych litofacji, w których struktury sedymentarycjne maja podobna orientację. W ich obrębie mogą występować nieznaczne powierzchnie erozyjne (powierzchnie graniczne pierwszego to trzeciego rzędu wg. klasyfikacji Mialla z 1985). Ich wymiary (szerokość i długość) są tego samego rzędu, co wymiary koryta rzecznego. Przykładami makroform mogą być odsypy (lub łachy) meandrowe lub wewnątrzkorytowe. Dla odróżnienia mezoformy, do których zalicza sie na przykład diuny są wrażliwe na warunki przepływu i trwają tak długo, jak długo trwa jakieś wydarzenie (na przykład warunki spokojnego przepływu w rzece). Microformy, jak na przykład riplemarki, mają jeszcze krótszy okres trwania.

Literatura

Jackson, R.G. 1975. Hierarchical attributes and a unifying model of bedforms composed of cohesionless material and produced by shearing flow. Geological Society of America Bulletin 86, 1523-1533
Miall, A.D. 1985, Architectural-element analysis: a new method of facies analysis applied to fluvial deposits. Earth Science Review 22, 261-308
Miall, A.D. 1989. Architectural elements and bounding surfaces in channelized clastic deposits: Notes on comparisons between fluvial and turbidite systems, Sedimentary Facies in the Active Margin, 3-15, dostępny dzięki Terra Scientific Publishing Company.