platforma_weglanowa.GIF

Platforma węglanowa

Platforma węglanowa (ang. carbonate platform) to główny element węglanowego systemu depozycyjnego i rozciąga się od strefy poniżej strefy pływów po dolną krawędź szelfu węglanowego o szerokości od kilku do setek kilometrów.

Pierwszy model przyrostu atoli został opisany w 1842 roku przez Charlesa Darwina. Handford i Loucks (1993) klasyfikują następujące profile morfologiczne platform węglanowych:

  • rampa węglanowa (ang. carbonate ramp): homoklinalna lub dystalnie stromiejąca
  • szelf obrzeżony barierą (ang. rimmed shelf): przybrzeżny lub izolowany
  • szelf płaski (ang. flat-topped shelf): przybrzeżny lub izolowany

Rampa homoklinalna jest częściej spotykana w chłodniejszym klimacie, natomiast szelf obrzeżony barierą rafową lub płaski jest częstszy w tropikalnych strefach. Dostawa materiału kontrolowana jest tu przez czynniki środowiskowe i biologiczne. Jedynie niewielka część węglanów ma pochodzenie chemiczne (bezpośrednie strącanie). Rysunek po prawej stronie przerysowano na podstawie Handford i Loucks (1993). Izolowane lub przybrzeżne obrzeżenia rafowe a także podmorskie szczyty i płaskowyże rafowe są często wynikiem szybkiego wzrostu poziomu morza lub lokalnej subsydencji dna moskiego.

Pięć podstawowych mechanizmów odpowiedzialnych za sedymentację osadów węglanowych w środowisku płytkiego morza, które są wymieniane przez Tuckera (1985) to: (1) progradacja równi pływowych (tworząca sekwencje stopniowo wypłycających się osadów), (2) progradacja struktur rafowych na krawędziach szelfów, (3) pionowy przyrost węglanów poniżej strefy pływowej, (4) migracja podwodnych łach zbudowanych z okruchów węglanowych (frakcja piaszczysta), (5) procesy redepozycyjne związane ze sztormami, podwodnymi osuwiskami, spływami rumoszowymi i prądami zawiesinowymi przenoszące okruchy węglanowe w kierunku głębszych środowisk poniżej strefy pływowej.

Literatura

Boggs S. Jr. 1987. Principles of sedimentology and stratigraphy. Prentice-Hall
Darwin C.R. 1842. The structure and distribution of coral reefs. Being the first part of the geology of the voyage of the Beagle, under the command of Capt. Fitzroy, R.N. during the years 1832 to 1836, London, Smith Elder and Co
Handford C.R., Loucks R.G. 1993. Carbonate depositional sequences and systems tracts - responses of carbonate platforms to relative sea-level changes. W: Loucks R.G. i Sarg R., eds., Carbonate sequence stratigraphy: recent advances and applications: American Association of Petroleum Geologists Memoir 57, 3-41 dostępny dzięki SEPM (Society for Sedimentary Geology)
Tucker M.E. 1985. Shallow-marine carbonate facies and facies models, Special Publications of the Geological Society of London 18, 147-169
Wilson J.L. 1975. Carbonate Facies in Geologic History, Springer