Przedłukowy basen

Baseny przedłukowe (ang. fore-arc basins) to rodzaj basenów sedymentacyjnych związanych z subsydencją obszarów przedłukowych (ang. fore-arc) na granicach konwergentnych pomiędzy skorupą oceaniczną a kontynentalną lub dwiema skorupami oceanicznymi.

Przedlukowy_basen_krawedzi_kontynentalnej.GIF

W pierwszym przypadku basen przedłukowy znajduje się na krawędzi kratonu, pomiędzy wyniesionym brzegiem skorupy kontynentalnej (pryzmą akrecyjną niedaleko rowu oceanicznego) a łukiem wulkanicznym (rysunek po prawej stronie P.A. - pryzma akrecyjna). W przypadku subdukcji jednej skorupy oceanicznej pod drugą, basen przedłukowy znajduje się pomiędzy górną krawędzią pryzmy akrecyjną a łukiem wysp wulkanicznych, które powstają w wyniku wulkanizmu związanego z procesami subdukcji.

Osady basenów przedłukowych zawierają znaczną ilość materiału wulkanoklastycznego (bazaltowego do andezytowego) i mogą obejmować zarówno kontynentalne, płytkomorskie, jak i głębokomorskie systemy depozycyjne. Często ponad płytkomorskimi osadami zalegają osady związane z coraz głębszymi środowiskami po facje turbidytowe po czym basen jest wypełniany osadami coraz płytszych środowisk. Całkowita ich miąższość może sięgać 10 kilometrów. Współczesnym przykładem jest basen przedłukowy Sumatry i Jawy. W obrębie pryzmy akrecyjnej, na wewnętrznym stoku rowu oceanicznego mogą znajdować się także mniejsze baseny określane jako baseny akrecyjne (ang. accretionary basins).

Literatura

Dadlez, R., Jaroszewski, W. 1994. Tektonika. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
Einsele, G. , 2000. Sedimentary basins: evolution, facies, and sediment budget. Springer
Southard, J. 2007. Sedimentary Basins, Massachusetts Institute of Technology: MIT OpenCouseWare: Sedimentary Geology Lecture Notes.