Rozwój modeli facjalnych

Ze względu na to, że duża część informacji na temat złóż ropy i gazu pochodzi z otworów wiertnicznych oraz profili geofizycznych, wczesne modele facjalne z lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku kładły nacisk na pionową zmienność facjalną (np. sekwencja Boumy). Być może pewien wpływ miał także sposób opisu odsłonięć (a więc także prawo Walthera), jednak przestrzenny charakter był w tym okresie zaniedbywany.

Ze względu na ich szczególnie złożony charakter (różnorodność skali i warunków sedymentacyjnych, zmienność paleoprądu), w rozwoju modeli facjalnych szczególną rolę odgrywały osady środowisk rzecznych. Modele te charakteryzowały się naciskiem na pionowe profile struktur sedymentacyjnych w relacji do zewnętrznej morfologii koryta i jego otoczenia. Do najbardziej znanych należy model osadów rzek meandrujących wg. Allena (1963), który kładł nacisk na takie struktury, jak drobnienie średnicy ziarn ku górze w odsypach meandrowych oraz klasyfikację szeregu rodzajów przekątnego warstwowania określnych greckimi symbolami. Współcześnie jedynie warstwowanie sigmoidalne dla odsypów meandrowych jest nadal stosowane.

W 1975 roku Jackson na podstawie badań naukowców radzieckich: Kondratiejewa (1959), Popowa (1962) i Karasewa (1968) wprowadził podział form depozycyjnych w obrębie koryt rzecznych na makroformy, mezoformy i mikroformy. Ta wczesna klasyfikacja form depozycyjnych miała na celu stworzenie hierarchii skali form depozycyjnych z odpowiadającymi jej procesami (głównie autogenicznymi) działającymi w określonej skali czasu.

W roku 1977 Brookfield wprowadził hierarchię powierzchni ograniczających osady eoliczne. Natomiast w 1983 roku Allen zaproponował ujednolicony sposób opisu zespołów facji osadów rzecznych. W ramach tego opisu zaproponował klasyfikację powierzchni granicznych uporządkowanych według ich trzech stopni hierarchii. Pierwszy stopień oznaczał granicę pomiędzy zgodnie zalegającymi warstwami, natomiast trzeci stopień definiowany był jako główne powierzchnie o charakterze erozyjnym. W odpowiedzi na te prace Miall (1985) rozwinął teorię elementów architektonicznych (ang. architectural elements) opisujących osiem elementów wydzielanych ze względu na: kształt i charakter powierzchni oddzielających jedne elementy od innych, charakteryzujący je wewnętrzny wzór, skalę tych elementów oraz orientację względem kierunku paleoprądu.

Prace sedymentologów w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych zaowocowały większym naciskiem na trójwymiarowy charakter modeli. Dzięki bardziej rozwiniętej technologii zbierania danych, obecne badania architektury osadów rzecznych kładą nacisk na możliwie ilościowy opis z uwzględnieniem rozkładu przestrzennego facji, ich wzajemnymi relacjami i ograniczającymi je powierzchniami niezgodności. Rozwój geofizyki zaowocował rozwojem stratygrafii sekwencyjnej, której modele stosowane są do całych basenów sedymentacyjnych i kładą większy nacisk na procesy allogeniczne.

Literatura

Allen, J.R.L. 1963. The classification of cross-stratified units with notes on their origin. Sedimentology 2, 93-114
Allen, J.R.L. 1983. Studies in fluviatile sedimentation: bars, bar complexes and sandstone sheets (low sinuosity braided streams) in the Brownstones (L. Devonian), Welsh borders. Sedimentary Geology 33, 237-293
Miall, A.D., 1999. In defence of facies classifications and models. Journal of Sedimentary Research 69, 2-5 dostępny dzięki SEPM Website (Society for Sedimentary Geology)
Miall, A.D., Miall, C.E. 2004. Empiricism and model-building in stratigraphy: Around the hermeneutic circle in the pursuit of stratigraphic correlation. Stratigraphy 1, 27-46
Bounding Surfaces, Boundaries and their Hierachies Glossary of SEPM (Society for Sedimentary Geology)