Spływy upłynnionego materiału

Spływy upłynnionego materiału (ang. liquefied flow) to rodzaj spływów grawitacyjnych powstający z upłynnienia osadu w wyniku nadmiaru ciśnienia porowego, które może być wywołane drganiami, nagłym obciążeniem lub wstrząsem. Według klasyfikacji Gani (2003) określane jako densyty.

splywy_uplynnionego.gif

Ciśnienie wody w porach tak duże (konsystencja osadu znacznie powyżej granicy płynności), że materiał jest unoszony po stoku o nachyleniu mniejszym niż kąt naturalnego zsypu (2 - 30 stopni) zarówno w wyniku ciśnienia dyspersyjnego (dylatancji), jak i turbulencji. Tego typu spływy mają charakter częściowo cieczy newtonowskich a częściowo nienewtonowskich i są powszechne w środowisku lądowym i morskim. Transport materiału trwa tak długo, jak długo ziarna utrzymywane są w dyspersji. Gdy tylko dojdzie do kontaktu pomiędzy nimi, ruch ulega nagłemu zatrzymaniu. Proces zaniku dyspersji rozpoczyna się od dołu przemieszczającej się masy, co wymusza ucieczkę wody porowej ku jej górnym częściom tworząc struktury odwodnieniowe.

Najbardziej podatne na upłynnienie są dobrze wysortowane i obtoczone piaski i pyły (żwiry maja zbyt wysoką przepuszczalność). Osad może charakteryzować się niewyraźną normalną gradacją uziarnienia najgrubszych ziarn w dolnej części profilu. W spągu moga być obecne struktury płomieniste. W środkowej i górnej części profilu powszechne są struktury odwodnieniowe (miseczkowe, kanały odwodnieniowe, warstwowanie konwolutne, wulkany piaszczyste). Rysunek po prawej stronie przedstawia schemat idealnego pionowego następstwa struktur w osadzie pojedynczego spływu upłynnionego materiału, przerysowano na podstawie Middleton i Hampton z 1976 w Boggs (1987).

Literatura

Boggs, S. 1987. Principles of Sedimentology and Stratigraphy. Prentice Hall
Gani, M.R. 2004. From Turbid to Lucid: A Straightforward Approach to Sediment Gravity Flows and Their Deposits. The Sedimentary Record 2, 4-8 dostępny dzięki SEPM (Society for Sedimentary Geology)
Gradziński, R., Kostecka, A., Radomski, A., Unrug, R. 1986. Zarys sedymentologii. Warszawa: Wydaw. Geologiczne.
Leeder, M.R. 1999. Sedimentology and sedimentary basins: from turbulence to tectonics. John Wiley & Sons.