Struktury odwodnieniowe

Struktury odwodnieniowe (ang. water escape structures, dewatering structures) to wtórne struktury sedymentacyjny powstające w wyniku ucieczki wody z luźnego osadu ku górze.

Los_Molles.JPG

Struktury odowdnieniowe są efektem wysokiego ciśnienia porowego w osadzie. Powstają na drodze jego upłynnienia i są powszechne w osadach spływów grawitacyjnych.

Przykładami są struktury miseczkowe (ang. dish struktures), które stanowią rozerwane fragmenty lamin iłowych (o zadartych ku górze brzegach) w obrębie warstw piaszczystych i mułowych. Dajki (ang. dykes) i kanały ucieczkowe (ang. dewatering pipes na zdjęciu po prawej stronie) to pionowe struktury, które powstają poprzez nagłą ucieczkę nadmiaru wody z upłynnionego osadu na przykład w wyniku wstrząsów sejsmicznych (sejsmity). Ziarna piasku unoszone przez przebijającą się przez osad wodę mogą tworzyć wulkany piaszczyste. Komory dyfuzyjne opisane przez Wojewodę (1988) są strukturami ucieczkowymi związanymi z upłynnieniem i procesami dyfuzyjnymi zachodzącymi w luźnym osadzie w wyniku nagłych wstrząsów.

Zdjęcie po prawej stronie przedstawia wielkoskalowy kanał odwodnieniowy w piaskowcach środkowej jury (interpretowanych jako turbidyt) w formacji Los Molles w rejonie Fortin Primeri de Mayo, Argentyna. Zdjęcie udostępnione dzięki uprzejmości Tore Berg.

Literatura

Gradziński, R., Kostecka, A., Radomski, A., Unrug, R. 1986. Zarys sedymentologii. Warszawa: Wydaw. Geologiczne
Leeder, M.R. 1999. Sedimentology and sedimentary basins: from turbulence to tectonics. John Wiley & Sons
Wojewoda, J. 2008. Komory dyfuzyjne— przykład zróżnicowanej reologicznie reakcji osadu ziarnistego na wstrząs sejsmiczny. Przegląd Geologiczny 56, 842-847