Uziarnienie frakcjonalne

Uziarnienie frakcjonalne, także nazywane gradacją uziarnienia (ang. grading) to pierwotna struktura sedymentacyjna charakteryzująca się zmianą frakcji uziarnienia w kierunku pionowym w obrębie jednej warstwy lub sekwencji warstw, które reprezentują pojedyncze wydarzenie depozycyjne.

normalna%20gradacja.bmp

Uziarnienie frakcjonalne może dotyczyć wszystkich składników osadu lub jedynie jego najgrubszych frakcji zanurzonych w matriks (czyli drobnoziarnistej masie wypełniającej) złożonego z drobniejszych frakcji (jak na schemacie po prawej stronie). Normalne uziarnienie frakcjonalne (ang. normal grading) lub normalna gradacja, to pionowy trend spadku średnicy ziarn od spągu po strop (ilustracja po prawej stronie). Inaczej mówiąc warstwy charakteryzujące się normalnym uziarnieniem frakcjonalnym skupiają najgrubsze frakcje w ich najniższych częściach i najdrobniejsze w górnych partiach. Normalna gradacja uziarnienia jest powszechna w osadach rzecznych (np. odsypy boczne w rzekach meandrujących) i ogólnie malejącej energii transportu (np. sekwencji Boumy).

Odwrócone uziarnienie frakcjonalne oznacza wzrost średnicy ziarn od spągu po strop i jest znacznie rzadsze. Przykładem mogą być osady riplemarków eolicznych/plażowych. Złożone uziarnienie frakcjonalne (ang. complex grading) stanowi kombinację normalnego i/lub odwróconego uziarnienia frakcjonalnego.

Literatura

Gradziński R., Kostecka A., Radomski A., Unrug R. 1986. Zarys sedymentologii. Warszawa: Wydaw. Geologiczne
Leeder M.R. 1999. Sedimentology and sedimentary basins: from turbulence to tectonics. John Wiley & Sons
Middleton G.V. (red.) 2003. Encyclopedia of Sediments and Sedimentary Rocks. Springer