Wysortowanie

Wysortowanie (ang. sorting), to składnik cech teksturalnych osadowych skał okruchowych, który oznacza przewagę jednej z frakcji uziarnienia.

Wysortowanie jest związane z rozkładem uziarnienia i może być określone na podstawie wykresu uziarnienia. Wysortowanie jest jednym ze składników dojrzałości teksturalnej skał osadowych. Za dobrze wysortowany uważany jest osad składający się z jednej klasy frakcji uziarnienia (np. średni piasek). Ponieważ wysortowanie wynika ze zróżnicowania energii transportu oraz długości transportu, jest ono dobrym wskaźnikiem środowiska depozycyjnego. Przykładami bardzo złego wysortowania są osady spływów kohezyjnych, natomiast dobrego wysortowania osady eoliczne.

Wysortowanie noże być wyrażane za pomocą wprowadzonego w 1932 roku przez Traska współczynnik wysortowania, który określa poziom jednorodności cząsteczek osadu:

So = (Q1/Q2)0,5

gdzie Q1 to dolny kwartyl, natomiast Q2 to górny kwartyl. Przy całkowicie jednorodnym uziarnieniu So wynosi 1,0; na dobre wysortowanie wskazuje wartość poniżej 2,5, natomiast przy złym wysortowaniu wartość współczynnika jest powyżej 4,5.

W 1939 roku Otto wprowadził graficzny współczynnik wysortowania oparty o średnice charakterystyczne d16 i d84:

Sg = [(d86)(d16)]-0,5

Mediana (d50) wykorzystywana jest do określania ogólnej tendencji uziarnienia.

Literatura

Friedman, G.M. 1962. On Sorting, Sorting Coefficients, and the Lognormality of the Grain-Size Distribution of Sandstones, Journal of Geology 70, 737-753
Kondolf, G.M., Piégay, H. 2005. Tools in Fluvial Geomorphology, John Wiley & Sons